علوم ختائي،1 كه محمد بن احمد بن محمد قوام كرماني (كه ظاهراً از جملهٴ كاتبان دستگاه رشيدالدين بوده) در سال 1313 ـ 1314م/ 713 ه ق آن را در تبريز كتابت كرده است. كتاب شامل مقدمهاي است در اهميت طب نسبت به علوم ديگر، خصوصيات اقليمهاي مختلف و تأثيراتشان بر ملل گوناگون، برتري خط انديشهنگاشت چين بهخاطر مستقل بودنش از حروف هجايي و امكانات بينالمللي آن و مزاياي طب چيني، سپس بحثهاي طبيعي و فلسفي، رسالات راجع به نبض، كالبدشناسي سر، جنينشناسي و آبستني. عنوان اين مجلد به عربي وانك شوخوست كه ظاهراً حرفنويسي وانگ شو ـ هو (سوم ـ 2) پزشك نامدار چيني است كه در زمان سلسلهٴ چين غربي(265 ـ 317م) ميزيست و رسالهاي دربارهٴ نبض در ده مقاله تأليف كرد. بنابراين،
وانگ شو ـ هو يكي از
مآخذ تنكسوقنامه بوده است، ولي ماهيت اصلي آن را (كه آيا ترجمه، انتخاب يا اقتباس است؟) بدون بررسي كامل و دقيق متنهاي چيني و فارسي نميتوان معلوم كرد.
5. عقايدش در مورد كيميا. رشيدالدين در شرح حال هلاكو كارهاي او را در زمينهٴ بناي كاخها، بهويژه رصدخانهٴ مراغه ميستايد. همچنين وي را به سبب علاقهاش به حكمت و علوم تحسين ميكند، وليبهخاطر توجهش به كيمياگري درخور سرزنش ميداند. اين قطعه از آن لحاظ جالب است كه تصوري از آزمايشگاه كيمياگري در ايران عصر مغول بهدست ميدهد و خردگرايي رشيدالدين را آشكار ميسازد، چون درنظر او كيمياگراني كه گرد هلاكو را گرفته بودند حقهبازان و فرومايگاني بيش نبودند.
6. ساير آثار او.
1. كتاب الاحياء والاًثار،2 كه هنوز پيدا نشده، ولي ميدانيم مجموعهاي بوده در 24 فصل حاوي اطلاعاتي راجع به هواشناسي، كشاورزي، درختكاري، زنبورداري، از ميان بردن حشرات و ساير آفات، مزرعهداري، گلهداري، معماري، ساختن قلعهها، كشتيسازي، كانيگري و متالورژي.
2. توضيحات دربارهٴ حكمت عرفاني به صورت 19 نامه و يك مقدمه، كه براي الجايتو نوشته شده است (ايلخان 1304 ـ 1316).
3. مفتاح التفاسير در تفسير قرآن كه در آن از مسائل بنيادي الاهيات اسلامي بحث شده است.
از جمله در آن تناسخ رد شده و اين نشان ميدهد كه آن انديشهٴ هندي در آن زمان در ايران چنان نموي يافته بود كه محتاج رد كردن باشد.